mr. J. Kraaikamp

“Tuchtrecht wordt vaak gezien als iets engs, maar wie er dieper op ingaat, ziet dat het juist de basis vormt voor een goede beroepsuitoefening.” Volgens Jorrit Kraaikamp is een zekere kennis van tuchtrecht onmisbaar voor iedere notaris: het schetst de kaders waarbinnen het werk wordt gedaan en bevordert de kwaliteit van het ambt. “Je moet het tuchtrecht niet alleen kennen om klachten te voorkomen, maar vooral om te begrijpen wat een goede beroepsuitoefening inhoudt.”

Achtergrond en expertise

Jorrit is sinds 2008 advocaat. Hij begon zijn carrière op de Zuidas en werkte daar ruim veertien jaar, met in de laatste jaren een duidelijke focus op beroepsaansprakelijkheid en tuchtrecht voor juridische beroepsbeoefenaars, onder wie notarissen. Sinds enkele jaren is hij verbonden aan Van Rijckevorsel Mencke, een nichekantoor dat zich volledig richt op beroepsaansprakelijkheid en tuchtrecht.

In zijn praktijk adviseert Jorrit advocaten, notarissen en verzekeraars, en treedt hij ook voor hen op in procedures. Daarnaast verzorgt hij cursussen, zowel intern op kantoren als via opleidingsinstituten. Ook bij de Notariële Stichting is hij inmiddels een vaste docent, waar hij meerdere keren de cursus Actualiteiten Tuchtrecht heeft gegeven.

Actualiteiten Tuchtrecht

“Tuchtrecht is voor alle notarissen van belang voor een goede beroepsuitoefening. Het zijn de regels die gelden voor de wijze waarop je je werkzaamheden en je ambt uitoefent, hoewel het tuchtrecht altijd in beweging is en op sommige vlakken niet uitgekristalliseerd is.”

Veel tuchtzaken komen voort uit het feit dat derden menen dat het handelen van een notaris tot nadeel voor hen heeft geleid. Denk aan testamenten waarin familieleden zijn onterfd, maar ook akten waarbij rechten van derden (zoals voorkeursrechten of aanbiedingsplichten) in het spel zijn. In dit soort situaties dient een notaris tijdig dergelijke belangen te signaleren en aan de hand van de geldende criteria een afweging te maken. Ook ziet Jorrit dat er meer discussies ontstaan over geheimhouding en verschoningsrecht. “Waarover mag een notaris openheid geven en waarover niet? Dat spanningsveld, zeker in combinatie met erfrechtelijke kwesties, staat vaak centraal.” En bij veel van dit soort kwesties speelt een rol hoe de notaris hierover achteraf met de betrokkenen communiceert.

Daarnaast blijven derdengelden een belangrijk punt van toezicht. “Daar wordt altijd streng en nauwkeurig naar gekeken en overtredingen worden zwaar bestraft.”

Onderwijsstijl en wisselwerking

In zijn lessen kiest Jorrit voor een praktijkgerichte aanpak. “Wij proberen het onderwerp zo veel mogelijk praktijkgericht te brengen. Dus weinig theoretische exercities, en aan de hand van praktijkgevallen en uitspraken bespreken we de materie, waarbij we ook zelf casusposities en dilemma’s opstellen. Zo ontstaat discussie en interactie met de deelnemers.”

Die aanpak sluit aan bij zijn dagelijkse praktijk. “Wat wij vaak zien, is dat notarissen ons bellen met een dilemma: moet ik linksaf of rechtsaf? Met onze kennis en ervaring kunnen we dan richting geven en soms voorkomen dat een klacht ontstaat. Die praktijkvoorbeelden gebruiken we ook in de lessen, zodat deelnemers meteen herkennen hoe dit in de praktijk werkt.”

De waarde van perspectieven

Jorrit benadrukt de kracht van de wisselwerking tussen advocaten, notarissen en tuchtrechters. “Het leukste is dat wij geen notaris zijn. Vanuit onze rol als advocaat geven we onze visie, maar notarissen in de zaal kunnen daar direct hun praktijkervaring naast zetten. Dan wordt zichtbaar of het in de praktijk ook echt zo werkt. Die interactie levert verrassende inzichten op en niet zelden leren wij ook weer wat nieuws van de cursisten.”

Zijn advies aan cursisten

Voor Jorrit draait onderwijs in het tuchtrecht om helderheid en geruststelling. “Vrees tuchtrecht niet: het wordt vaak als iets engs gezien, maar wie er echt naar kijkt, ziet dat het vooral bedoeld is om goede beroepsuitoefening te bevorderen.” Voor de moderne notaris is daarbij één vaardigheid onmisbaar: communicatie. “Hoe je met mensen omgaat als er iets dreigt mis te gaan, of als er al klachten zijn, maakt het verschil. Je kunt niet alles voorkomen, maar de manier van communiceren bepaalt vaak de uitkomst.”